Thoát Vị Đĩa Đệm Ra Sau
Nội dung chính
Khi đọc MRI có dòng “đĩa đệm thoát vị ra sau”, nhiều người hình dung phần đĩa đệm đang trượt khỏi cột sống về phía lưng và càng “ra sau” thì bệnh càng nặng. Cách hiểu này chưa chính xác. Thoát vị đĩa đệm ra sau mô tả hướng dịch chuyển của mô đĩa đệm về phía ống sống, nơi có các cấu trúc thần kinh quan trọng. Vì vậy, điều cần đọc tiếp không chỉ là hai chữ “ra sau”, mà còn phải biết khối thoát vị nằm chính giữa hay lệch bên, có chèn ép thần kinh không và cơ thể đang xuất hiện triệu chứng gì.
Thoát vị đĩa đệm ra sau là gì và vì sao vị trí này cần chú ý?
Thoát vị đĩa đệm ra sau là tình trạng mô đĩa đệm dịch chuyển về phía sau, hướng về ống sống và các cấu trúc thần kinh. Tuy nhiên, “ra sau” mới chỉ mô tả phương hướng, chưa phải kết luận về mức độ nặng.
Trên MRI, người bệnh có thể gặp những mô tả chi tiết hơn như:
Thoát vị trung tâm: khối thoát vị hướng về vùng giữa của ống sống. Nếu khối lớn, nó có khả năng ảnh hưởng nhiều cấu trúc thần kinh trong ống sống.
Thoát vị cạnh trung tâm hoặc sau – bên: khối thoát vị lệch sang một bên. Ở cột sống thắt lưng, dạng này có thể ảnh hưởng rễ thần kinh đi qua vùng ngách bên và gây triệu chứng xuống một chân.
Thoát vị lỗ liên hợp hoặc ngoài lỗ liên hợp: vị trí khối thoát vị nằm xa hơn về phía bên và có thể tác động đến rễ thần kinh tương ứng.
Bên cạnh hướng thoát vị, MRI còn có thể mô tả hình thái như protrusion, extrusion, migration hoặc sequestration. Những thuật ngữ này cung cấp thông tin khác với hướng “ra sau”.
Vì thế, hai người cùng được ghi nhận thoát vị đĩa đệm ra sau có thể có biểu hiện hoàn toàn khác nhau.
Một người chỉ đau lưng. Người khác đau từ lưng xuống mông, đùi, cẳng chân kèm tê. Trường hợp rễ thần kinh bị ảnh hưởng nhiều hơn có thể xuất hiện yếu cơ.
Đặc biệt, một khối thoát vị trung tâm lớn ở thắt lưng có thể chèn ép các rễ thần kinh đuôi ngựa. Nếu xuất hiện tê vùng đáy chậu/sinh dục, bí tiểu hoặc mất kiểm soát tiểu tiện – đại tiện, yếu chân tiến triển, người bệnh cần được đánh giá y tế khẩn cấp.
Như vậy, “ra sau” cho biết khối thoát vị đang đi về đâu; còn nguy cơ thực tế phải được xác định bằng vị trí chính xác, kích thước, cấu trúc bị ảnh hưởng và triệu chứng lâm sàng.
Hướng thoát vị trên MRI không tự quyết định hướng điều trị
Đây là điểm rất quan trọng khi cầm kết quả MRI.
Một khối thoát vị nhìn khá rõ trên phim nhưng người bệnh chỉ có triệu chứng nhẹ sẽ không được đánh giá giống trường hợp khối thoát vị tương ứng với đau rễ thần kinh, mất cảm giác hoặc yếu cơ tiến triển.
Nói cách khác, điều trị không nhằm đơn giản “đẩy phần đĩa đệm đang ra sau trở lại phía trước”.
Với thoát vị đĩa đệm ra sau, bác sĩ cần đối chiếu ít nhất ba lớp thông tin: hình ảnh cho thấy tổn thương ở đâu, khám thần kinh cho thấy cấu trúc nào đang bị ảnh hưởng và chức năng thực tế của bệnh nhân đã thay đổi như thế nào.
Trong trường hợp không có hội chứng chùm đuôi ngựa, yếu cơ tiến triển hoặc những thiếu hụt thần kinh nghiêm trọng khác, điều trị bảo tồn thường được cân nhắc trước.
Tại USAC, với những trường hợp phù hợp, quá trình này được xây dựng thông qua PHÁC ĐỒ CHIROPRACTIC ĐIỀU TRỊ TỪ GỐC THOÁT VỊ ĐĨA ĐỆM. Mục tiêu hướng đến kiểm soát triệu chứng, cải thiện chức năng và phục hồi khả năng vận động theo tình trạng cụ thể của bệnh nhân.
Nắn chỉnh Chiropractic, Physical Therapy, trị liệu y khoa công nghệ cao và Therapeutics có thể được phối hợp theo từng trường hợp thay vì lựa chọn chỉ dựa trên cụm từ “ra sau” của MRI.
Nếu triệu chứng chủ yếu liên quan đến vận động và khả năng chịu tải, chương trình phục hồi cần chú trọng chức năng. Nếu đã có biểu hiện rễ thần kinh, việc theo dõi đau lan, cảm giác và sức cơ trở nên quan trọng hơn.
Và nếu xuất hiện dấu hiệu thần kinh nghiêm trọng, ưu tiên sẽ chuyển sang đánh giá chuyên khoa kịp thời chứ không cố tiếp tục một kế hoạch điều trị bảo tồn bằng mọi giá.
USAC đánh giá thoát vị ra sau bằng mối liên hệ giữa MRI và triệu chứng thực tế
Giả sử MRI ghi: “thoát vị đĩa đệm L4–L5 ra sau lệch phải”.
Thông tin này vẫn chưa hoàn thành câu chuyện.
Cần biết người bệnh có đau xuống chân phải hay không, vùng nào đang tê, sức nâng bàn chân và ngón chân thế nào, việc đi lại có thay đổi không và vị trí khối thoát vị trên phim có tương ứng với những biểu hiện đó hay không.
Tại USAC, đội ngũ bác sĩ đến từ Mỹ và châu Âu với hơn 20 năm kinh nghiệm thực hiện đánh giá trước khi xây dựng phác đồ cá nhân hóa.
Đối với thoát vị đĩa đệm ra sau, cách tiếp cận này giúp tránh hai kết luận cực đoan: thấy khối thoát vị hướng vào ống sống rồi cho rằng chắc chắn phải phẫu thuật, hoặc ngược lại chỉ thấy mình còn chịu đau được nên bỏ qua các dấu hiệu thần kinh.
Ở những trường hợp phù hợp điều trị bảo tồn, mục tiêu không chỉ là giảm cảm giác đau tại chỗ. Khả năng đi, đứng, ngồi, cúi, làm việc và những thay đổi về đau lan, tê, sức cơ cũng cần được theo dõi trong quá trình điều trị.
Cùng một hướng thoát vị nhưng mức độ chèn ép và ảnh hưởng chức năng có thể khác nhau đáng kể. Do đó, USAC không xác định một phác đồ hoặc một mức chi phí chung chỉ từ kết quả MRI. Người bệnh cần được đánh giá trước khi lựa chọn những phương pháp cần phối hợp.
Giải đáp thường gặp về thoát vị đĩa đệm ra sau
- Thoát vị đĩa đệm ra sau có nguy hiểm không?
Không thể kết luận mức độ nguy hiểm chỉ dựa vào hướng “ra sau”. Cần xem khối thoát vị ở trung tâm hay lệch bên, kích thước và hình thái thế nào, có chèn ép rễ thần kinh hoặc các cấu trúc trong ống sống không và người bệnh có thiếu hụt thần kinh hay không.
- Thoát vị đĩa đệm ra sau có phải mổ không?
Không phải tất cả trường hợp đều cần phẫu thuật. Nhiều trường hợp thoát vị đĩa đệm thắt lưng không có thiếu hụt thần kinh nghiêm trọng có thể được điều trị bảo tồn trước. Chỉ định phẫu thuật phụ thuộc triệu chứng, chức năng, khám thần kinh, hình ảnh và diễn tiến điều trị chứ không dựa riêng vào hướng thoát vị.
- Thoát vị ra sau lệch phải hoặc lệch trái nghĩa là gì?
Điều đó mô tả khối thoát vị không nằm hoàn toàn ở đường giữa mà lệch sang một bên. Tùy vị trí, nó có thể tiếp xúc hoặc chèn ép rễ thần kinh bên tương ứng. Tuy nhiên, vẫn phải đối chiếu với bên đau, vùng tê, sức cơ và khám lâm sàng.
- Thoát vị ra sau có thể gây đau xuống chân không?
Có. Khi thoát vị vùng thắt lưng ảnh hưởng rễ thần kinh, người bệnh có thể đau từ lưng hoặc mông lan xuống chân, kèm tê, châm chích hoặc yếu cơ. Vùng triệu chứng thay đổi tùy rễ thần kinh bị ảnh hưởng.
- Dấu hiệu nào của thoát vị ra sau cần đi khám khẩn cấp?
Tê vùng đáy chậu/sinh dục, bí tiểu, mất kiểm soát tiểu tiện – đại tiện hoặc yếu chân tiến triển là những dấu hiệu cần được đánh giá y tế khẩn cấp. Đặc biệt với khối thoát vị trung tâm lớn, không nên trì hoãn chỉ để tiếp tục theo dõi tại nhà.
Khi gặp cụm từ thoát vị đĩa đệm ra sau trên MRI, đừng dừng lại ở câu hỏi “ra sau bao nhiêu milimet?”. Hướng, vị trí trung tâm hay lệch bên, hình thái khối thoát vị, mức ảnh hưởng thần kinh và triệu chứng thực tế mới tạo nên bức tranh đầy đủ. Với trường hợp chưa có dấu hiệu thần kinh nghiêm trọng và phù hợp điều trị bảo tồn, USAC có thể đánh giá sự tương quan giữa hình ảnh – triệu chứng – chức năng để xây dựng hướng điều trị cá nhân hóa thay vì chỉ xử lý một dòng mô tả trên phim.
